του Μητροπολίτου Νίκαιας κ.κ. Αλεξίου: Eποικοδομητική ὁμιλία περί μνημοσύνων

Hits: 19

Ἀγαπητοί πατέρες καί ἀδελφοί,

Οἱ ζῶντες καί οἱ νεκροί ἀδελφοί συγκροτοῦμε τό Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, μέ Κεφαλή τόν Κύριο, συντηρούμενοι μέ τήν πνοή τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἐπικοινωνοῦμε ἰδιωτικά μέ τήν προσευχητική μνήμη τῶν ἀγαπημένων μας προσώπων, πού «ἔφυγαν» πρίν ἀπό μᾶς καί λατρευτικά μέσῳ τῆς ἱεροπρεποῦς ἐκκλησιαστικῆς Κηδείας καί τῶν ἱερῶν Μνημοσύνων.

Ὁ μεταπτωτικός ἄνθρωπος ἐντάσσεται στή χρονική πορεία, ἀπό τήν εἴσοδο στή ζωή ὥς τήν ἔξοδό του. Ἡ παροῦσα ζωή εἶναι στάδιο ἀγῶνα∙ εἶναι στίβος ὅπου μπαίνουμε καί προχωροῦμε. Εἴμαστε οἱ διαβάτες, πού μένουμε σέ ἕνα «πανδοχεῖο», ὅπως τό ἀποκαλεῖ ὁ ἱερός Χρυσόστομος. Κάποτε φτάνουμε στό τέλος, καί ἡ Ἐκκλησία δέεται νά εἶναι «Χριστιανά τά τέλη τῆς ζωῆς ἡμῶν, ἀνώδυνα, ἀνεπαίσχυντα, εἰρηνικά καί (ἕτοιμοι μέ) καλή ἀπολογία». Ὁ θάνατος εἶναι «τό σημεῖο πού τό μικρό ῥυάκι τῆς ζωῆς μας συναντιέται καί χύνεται στόν ὠκεανό τῆς αἰωνιότητος.». Ἐδῶ ἀρχίζει ἡ ὄντως ζωή, ὅπου προπέμπουμε τούς γονεῖς, τούς δασκάλους καί ὅποιον ἄλλο ταξιδεύει πρός τά Ἄνω.

Ὁ ἱερός Δαμασκηνός μᾶς εἰσάγει στό μυστήριο τοῦ θανάτου μέ ἕνα θαυμάσιο τρόπο, μέ λόγους διδακτικούς καί

παρηγορητικούς. Στοχαστική μελέτη τῆς ὑμνογραφίας τῆς Ἐξοδίου Ἀκολουθίας δείχνει ὅτι ὀφείλουμε νά προσευχόμαστε ἰδιωτικά καί λατρευτικά (μέσω τῆς ἱερᾶς Προσκομιδῆς) γιά τούς νεκρούς, ἔχοντας συνεχῆ Μνήμη θανάτου.

Στίς Ἀποστολικές Διδαχές[2] βρίσκεται ἡ διάκριση τῶν Μνημόσυνων σέ «τρίτα», δηλαδή τήν τρίτη ἡμέρα ἀπό τήν κοίμηση «ἔνατα», «τεσσαρακοστά» καί «ἐνιαύσια» . Τά τρίτα παραπέμπουν στήν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου μετά τήν τριήμερη παραμονή Του στόν τάφο. Τά ἔνατα συνιστοῦν εὐχή ὁ μεταστάς νά συγκαταριθμηθεῖ μέ τά ἐννέα τάγματα τῶν ἀγγέλων. Τά τεσσαρακοστά συναρμόζονται μέ τήν ἀνάλογη παραμονή τοῦ Κυρίου ἐπί τῆς γῆς ὥς τήν Θείαν Ἀνάληψή Του, μέ τήν εὐχή ὁ νεκρός νά ζήσει γιά πάντα κοντά στόν Κύριο. Τά ἐτήσια εἶναι ἐπέτειος τοῦ θανάτου.

Ἀντίστοιχα τελοῦνται τά τρίμηνα, ἑξάμηνα, ἐννεάμηνα. Γιά τά Μνημόσυνα ὁμιλοῦν ὅλοι οἱ ἱεροί Πατέρες καί εἶναι ἀξιοσημείωτο ὅτι ὁ Διονύσιος Ἀρεοπαγίτης, ὁ Θεόδωρος Στουδίτης καί ἄλλοι ἐντάσσουν τά ἱερά Μνημόσυνα στά Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας.

Τά Μνημόσυνα ὠφελοῦν καί τούς ζῶντες καί τούς νεκρούς, ὅπως καί ἄν τελεστοῦν. Ὡστόσο, τή μεγαλύτερη ὠφέλεια στούς νεκρούς προξενεῖ ἡ ἔνταξή τους στή Θεία Εὐχαριστία, ἀφοῦ μέ τίς μερίδες στό ἅγιο Δισκάριο «ἑνώνονται ἀόρατα μέ τόν Θεό, ἐπικοινωνοῦν μαζί Του, παρηγοροῦνται, σώζονται εὐφραινόμενοι ἐν Χριστῷ» (Ἅγιος Συμεών Θεσσ/νίκης).

«Τίποτα δέν παραδόθηκε ἀσυλλόγιστα καί ἀνώφελα ἀπό τούς μαθητές καί κήρυκες τοῦ Χριστοῦ, μά καί τίποτα δέν διατηρήθηκε ἀσυλλόγιστα καί ἀνώφελα στήν Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ. Τό νά μνημονεύουμε στή Θεία καί ὁλόλαμπρη Μυσταγωγία ἐκείνους πού κοιμήθηκαν Ὀρθόδοξοι, εἶναι ὁπωσδήποτε ὠφέλιμο καί θεάρεστο» (Γρηγόριος ὁ Νύσσης).

«Δέν εἶναι ἄσκοπες οἱ προσφορές γιά τούς ἀπελθόντες, καί οἱ ἐλεημοσύνες. Ὅλα τά ἔχει προστάξει τό Ἅγιο Πνεῦμα, γιά νά ὠφελούμαστε ὁ ἕνας ἀπό τόν ἄλλον. Ὠφελεῖται ἐκεῖνος ἀπό ἐσένα καί σύ ἀπό ἐκεῖνον…Ἄς σοφιστοῦμε μιά ὠφέλεια γι’ αὐτούς πού ἔφυγαν. Ἄς τούς προσφέρουμε κάθε βοήθεια. Οἱ ἐλεημοσύνες καί προσφορές τούς ἐξασφαλίζουν πολλή ἀνακούφιση, μεγάλη ἀπολαβή καί ὠφέλεια… Θέλεις νά τιμήσεις τόν ἀπελθόντα; Ὅχι μέ θρήνους, ἀλλά μέ ἐλεημοσύνες, εὐεργεσίες, λειτουργίες». (ἱ. Χρυσόστομος).

«Καί ἄν ἀκόμη στόν ἀέρα (ἁγνός) πεθάνει ὁ εὐσεβής, μή διστάσεις νά προσφέρεις γι΄ αὐτόν λάδι καί κερί. Διότι αὐτή τήν προσφορά τήν δέχεται ὁ Θεός καί ἀνταποδίδει τήν ὠφέλεια» (Ἅγιος Ἀθανάσιος).

«Οἱ καρποί δηλοῦσι ὅτι καί ὁ ἄνθρωπος σπέρμα εἶναι καί ὡς καρπός ἐκ τῆς γῆς καί ὅτι καταβαλλόμενος εἰς τήν γῆν τώρα, ὡς σίτος… μέ τήν δύναμιν τοῦ Θεοῦ θέλει νά ἐξαναστηθῇ, καί ἀφοῦ… ἀναβλαστήσει ἐν τῷ μέλλοντι, τότε τέλειος καί ζῶν θέλει νά προσαχθῇ εἰς τόν Χριστόν, ἐπειδή καθώς ὁ παρών καρπός θάπτεται μέν εἰς τήν γῆν, βλαστάνει δέ μετά ταῦτα καί τελεσφορεῖ, καί ἀναδίδει πλούσιον τόν καρπόν, μέ τόν αὐτόν τρόπον καί ὁ ἄνθρωπος, διδόμενος εἰς τήν γῆν,

 

θέλει νά ἀναστηθῆ πάλιν» (Συμεών Θεσσαλονίκης).

«Οἱ ψυχές τῶν κεκοιμημένων εἶναι σέ ἄνεση ἤ σέ ὀδύνη, κατά τά ἔργα… Ἐλευθερώνονται μέ τίς δεήσεις τῶν Ἱερέων καί τῶν ἀγαθοεργιῶν τῶν συγγενῶν, ἰδίως τῆς Θ. Λειτουργίας…» (Πατριάρχης Ἱεροσολύμων Δοσίθεος).

«Ἀδελφοί μου, μή λυπῆσθε διά τούς ἀποθαμένους, ἀλλὰ ἄν τούς ἀγαπᾶτε, κάμνετε ὅ,τι ἠμπορεῖτε διὰ τήν ψυχήν των, συλλείτουργα, μνημόσυνα, νηστείας, προσευχάς, ἐλεημοσύνας..» (Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός, Διδαχή Δ΄).

(Οἱ ἔνοχοι νεκροί) «ἔρχονται σέ συναίσθηση καί ζητοῦν βοήθεια, ἀλλά δέν μποροῦν νά βοηθήσουν τόν ἑαυτό τους. Ὅσοι εἶναι στόν Ἅδη ἕνα πρᾶγμα θά ἤθελαν ἀπό τόν Χριστό: νά ζήσουν λίγο νά μετανοήσουν. Ἐμεῖς πού ζοῦμε, ἔχουμε περιθώρια μετανοίας, ἐνῶ αὐτοί δέν μποροῦν πιά νά βελτιώσουν τή θέση τους, ἀλλά περιμένουν ἀπό ἐμᾶς βοήθεια μέ τήν προσευχή μας… Τούς δίνει ὁ Θεός μία εὐκαιρία… νά βοηθηθοῦν ὥς τή Β΄ Παρουσία. Ὅπως ἐδῶ στή ζωή, ἄν κάποιος εἶναι φίλος μέ τόν βασιλιά, μπορεῖ νά μεσολαβήσει καί νά βοηθήσει ἕναν ὑπόδικο, ἔτσι κι ἄν εἶναι κανείς φίλος μέ τόν Θεό, μπορεῖ νά μεσολαβήσει μέ τήν προσευχή του» (Ὅσιος Παΐσιος).

Ὅλοι οἱ ἱεροί Πατέρες διαχρονικά συντάσσονται στήν ἴδια γραμμή.

Κάθε Θεία Λειτουργία τελεῖται ὑπέρ τῶν ζώντων καί τῶν τεθνεώτων ἀδελφῶν καί τά Σάββατα εἶναι ἀφιερωμένα στούς νεκρούς, μέ ἀφετηρία τό Μ. Σάββατο, τό ὁποῖο κατέβηκε ὁ Χριστός στόν Ἅδη[3]. Τά Ψυχοσάββατα συνιστοῦν ὑπόμνηση ὅτι τό σῶμα θά ἀναστηθεῖ κατά τήν Β΄ Παρουσία τοῦ Κυρίου, γιά νά ἑνωθεῖ μέ τήν ἀθάνατη ψυχή. Χαρακτηριστικό σχετικά εἶναι τό 37ο κεφάλαιο τοῦ Προφήτου Ἰεζεκιήλ. Ἰδιαίτερα τό Σάββατο πρίν ἀπό τήν Κυριακή τῆς Ἀποκριᾶς παραπέμπει στήν Β΄ Παρουσία καί στήν Κρίση.

Ὅμοια τό Σάββατο πρό τῆς Πεντηκοστῆς διατρανώνεται ἡ πίστη μας στήν καθολικότητα τῆς Ἐκκλησίας, πού περιλαμβάνει τήν Στρατευομένη ἐπί τῆς γῆς καί τήν Θραμβεύουσα στούς Οὐρανούς. Δεόμεθα «ὑπέρ τῶν ἀπό αἰῶνος ἐπ’ ἐλπίδι ἀναστάσεως ζωῆς αἰωνίου κοιμηθέντων… ἐκ τῶν ἀπ’ ἀρχῆς καί μέχρι τῶν ἐσχάτων».

«Εὐχόμεθα … γιά ἐκείνους πού ἐκοιμήθησαν, τήν 1η ἡμέρα, τήν 3η, τήν 9η, τήν 40στή, κατόπιν μετά ἀπό τρεῖς μῆνες, ἕξι καί ἐννέα… καί ὅσες φορές θέλουν νά κάνουν αὐτό οἱ

συγγενεῖς…» (Μητροφάνης Κριτόπουλος, Ὁμολογία)

Τά κόλλυβα ἔχουν θεολογικό συμβολισμό. Τό σιτάρι παραπέμπει στήν ταφή καί τήν ἀνάσταση. “Πεθαίνει” στή γῆ, ἀλλά βλαστάνει νέος καρπός, νέα ζωή

 

 Κυριακή 2 Σεπτεμβρίου 2018 ἐτέλεσε τό ἐτήσιο Μνημόσυνο τῆς ἀειμνήστου μητέρας του Τζίλδας Βρυώνη, ἐκφωνήσας τήν ἀκόλουθη λίαν ἐποικοδομητική ὁμιλία περί μνημοσύνων

 

Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί,

Πρό ἔτους κοιμήθηκε ἡ σεβαστή μου μητέρα Τζίλδα. Ἦταν γυναῖκα προσευχῆς καί καρτερίας, καί μέ αὐτά τά ἐφόδια μεγάλωσε τέσσερα παιδιά. Τά ἀδέλφια μου καί ἐγώ ὁ ἴδιος προσπαθήσαμε νά μήν τήν λυπήσουμε ποτέ. Ἔνιωθα χαρά ἀκούγοντας ἔστω τήν ἀνάσα της στό βαθύ της γῆρας.

Προσεύχομαι καθημερινά γιά τούς γονεῖς μου καί πάντα τούς μνημονεύω στήν ἱερά Προσκομιδή, ἐλπίζοντας στήν Ἄνω συνάντηση καί στήν Αἰώνια Ζωή μαζί τους. Ἔτσι πρέπει νά κάνουμε ὅλοι γιά τά ἀγαπητά μας πρόσωπα, ἀσφαλῶς καί γιά τούς ἐχθρούς μας, συγχωρώντας τά λάθη τους, γιατί αὐτό εἶναι τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, ὅπως σαφῶς διατυπώνεται στήν Κυριακή Προσευχή. Ὁ Θεός εἶναι Ἀ γ ά π η καί θά μᾶς δεχτεῖ στήν ἀγκαλιά Του, ἐφόσον μετανοοῦμε γιά τίς ἀστοχίες μας καί δείξουμε τήν ἀγάπη μας στούς συνανθρώπους μας.

Πρό ἔτους, κατά τήν κοίμησή της, συγκινήθηκα ἀπό τήν δέηση τοῦ Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου κ. Ἱερωνύμου καί ἀπό τήν συμμετοχή ἀδελφῶν ἁγίων Ἀρχιερέων, πλήθους Κληρικῶν, καθώς καί τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ στήν Ἐξόδιο Ἀκολουθία.

Ἀπό μέρους τῶν ἀδελφῶν μου, θά ἤθελα νά σᾶς εὐχαριστήσω θερμά γιά τήν σημερινή παρουσία καί συμπροσευχή σας ὑπέρ ἀναπαύσεως τῆς ψυχῆς τῆς λατρευτῆς μας Μητέρας. Εἴθε ὁ Κύριος νά μᾶς ἀξιώσει τοῦ ποθητοῦ, τήν εἴσοδό μας στήν Οὐράνια Βασιλεία Του. Ἀμήν !

 

+ Ὁ Νικαίας  Ἀ λ έ ξ ι ο ς

 

42Shares
Like
error: Ευχαριστούμε