του Τρύφων Τσομπάνη: Άνθη από την ποίηση του Γολγοθά – Ω γλυκύ μου έαρ!!!

Κοινοποίησε την Ανάρτηση μας αν σας φάνηκε ενδιαφέρον
0
(0)

Πόσες φορές δεν σιγοψάλαμε τέτοιες χρονιάρες μέρες αυτόν τον όμορφο στίχο απ’ τα εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής, όπου βγαίνει όλη η τρυφερότητα της Μάνας Παναγιάς, για τον γιό της, την άνοιξή της, το φως των οθφαλμών της, το γλυκύτατον τέκνον!!λόγια που τα λένε όλες οι μανάδες του κόσμου που πονούν και αγαπούν, που θα τα ακούσουμε αιώνες αργότερα από ένα άλλον ποιητή τον Γιάννη Ρίτσο, καθώς εμπνευσμένος από την επιτάφιο θρήνο του Χριστού και της Παναγιάς, έγραψε το δικό του θρηνητικό ποίημα τον «Επιτάφιο», τον γεμάτο λυρισμό και τρυφερότητα.

Δεν ξέρεις αν τα λέει για το γιό της ή για το Χριστό. Τελικά όλες οι μάνες μπροστά στον πόνο είναι ίδιες με την Παναγιά. «Βασίλεψες αστέρι μου, βασίλεψε όλη η πλάση κι ο ήλιος κουβάρι ολόμαυρο το φέγγος του έχει χάσει. Πουλί μου χίλιες δυό ζωές με σένανε με δένουν, κι όσοι αγαπιούνται και νεκροί ποτέ τους δε πεθαίνουν.

Γλυκέ μου εσύ δε χάθηκες, μέσα στις φλέβες μου είσαι, μέσα στις φλέβες ολουνών, έμπα βαθειά και ζήσε». Εκείνη η μέρα του Μάη του 1936, όπου καταμεσίς του δρόμου μια μάνα μοιρολογάει το σκοτωμένο παιδί της , έμελε να σημαδέψει την ποίηση του Ρίτσου και να μας δώσει ένα από τα ωραιότερα κείμενά του που συνδέονται άμεσα με τον επιτάφιο θρήνο της Παναγιάς.

«Γιέ μου σπλάχνο των σπλάχνων μου, καρδούλα της καρδιάς μου, πουλάκι της φτωχειάς αυλής κι ανθέ της ερημιάς μου, πώς κλείσαν τα ματάκια σου και δε θωρείς που κλαίω και δε σαλεύεις δε γροικάς τα που πικρά σου λέω; Νιότη απ’ τη νιότη σου έπαιρνα κι ακόμη αχνογελούσα, τα γερατειά δε τρόμαζα ,το θάνατο αψηφούσα.

Και τώρα πού να κρατηθώ, πού θα σταθώ, πού θάμπω, που απόμεινα ξερό δεντρί σε χιονισμένο κάμπο;».

Όλη η υμνολογική παραγωγή της Μεγάλης εβδομάδας, αλλά κυρίως της Μεγάλης Πέμπτης και Παρασκευής μας δίνουν παρόμοια άφθαστα μεγαλουργήματα ποιητικά μεγάλων ποιητών του 8ου και 9ου αιώνα, όπως το υπέροχο τροπάριο «τον ίδιον άρνα η αμνάς θεωρούσα προς σφαγήν ελκόμενον», όπως δηλαδή η προβατίνα βλέπει το μικρό της αρνάκι να σύρεται στη σφαγή, έτσι κι η Παναγιά βλέπει τον γιό της να οδηγείται στο σταυρό και μέσα στα αναφιλητά του μητρικού της πόνου λέει: « πού πας παιδάκι μου;

Για ποιού χατίρι τρέχεις έτσι γρήγορα; Μήπως γίνεται πάλι κανένας γάμος στην Κανά και πάς να κάνεις το νερό κρασί ; να ΄ρθω μαζί σου ή να μείνω πίσω; Πές μου κάτι ! μη με παραβλέπεις!!!» και στα γνωστά εγκώμια ο ποιητής μιλά με την ίδια τρυφερότητα με τη μάνα του Ρίτσου «ω φως των οθφαλμών μου, γλυκύτατόν μου τέκνον, πού έδυ σου το κάλος;», είναι δε χαρακτηριστικό πως ο ίδιος ο υμνογράφος λέει πως «ύπτιον ορώσα η πάναγνός σου Λόγε, μητροπρεπώς εθρήνη», δηλαδή ο θρήνος της μάνας είναι ο πιο ξεχωριστός θρήνος μέσα στην ανθρώπινη φύση, και βλέπουμε πως σ’ αυτή τη διαπίστωση συμφωνούν όλοι οι ποιητές ανά τους αιώνες, όπως βεβαιώνει και ο Βάρναλης στο ποιήμά του «ο πόνος της Παναγιάς» : «Πού να σε κρύψω γιόκα μου να μη σε φτάνουν οι κακοί; Σε ποιο νησί του ωκεανού, σε ποιάν ερημική κορφή; Δε θα σε μάθω να μιλάς και τ’ άδικο φωνάξεις.

Ξέρω πως θα ‘ χεις την καρδιά τόσο καλή, τόσο γλυκή, που μες στα βρόχια της οργής ταχιά θε να σπαράξεις. Κι αν κάποτε τα φρένα σου μ’ αλήθεια –φως της αστραπής- χτυπήσει ο κύρης τ’ ουρανού, παιδάκι μου να μη την πείς! Θεριά οι ανθρώποι, δε μπορούν το φως να το σηκώσουν. Δεν είν’ αλήθεια πιο χρυσή σαν την αλήθεια της σιωπής.

Χίλιες φορές να γεννηθείς, τόσες θα σε σταυρώσουν!» Αν αντιπαραβάλλει κανείς τα μελουργήματα αυτά με την ποίηση των άλλων ποιητών αλλά και με τη λαϊκή μούσα που τραγούδησε με τον δικό της τρόπο τα πάθη του Χριστού, με το γνωστό μοιρολόγι της Παναγιάς «σήμερα μαύρος ουρανός σήμερα μαύρη μέρα…», θα έχει μια ολοκληρωμένη εικόνα της ποιητικής δημιουργίας ανά τους αιώνες με θέμα την Μάνα και την Παναγιά και πηγή έμπνευσης το θείο Πάθος.

Τα πάθη πάντως του Χριστού αλλά και των ανθρώπων πάντα αποτελούσαν θέμα αγαπημένο των μεγάλων ποιητών, όπως του Γεωργίου Ακροπολίτη, ο οποίος ήταν Μέγας Λογοθέτης στην Κωνσταντινούπολη τον 13ο αιώνα, δηλαδή πρωθυπουργός, και όταν έπεσε στη δυσμένεια του αυτοκράτορα Θ.Λάσκαρη, αυτοεξορίστηκε και ήρθε και ησύχαζε στον Λαγκαδά, στα κτήματα της βυζαντινής αρχόντισσας της Κυρά-Ευδοκίας της Φιλανθρωπινής.

Στην πόλη αυτή λοιπόν ο Ακροπολίτης έγραψε και την Χρονική του Συγγραφή αλλά ασχολήθηκε και με την υμνογραφία και μας έδωσε ένα καταπληκτικό τροπάριο που ψάλλεται στους ναούς μας κατά την ώρα της περιφοράς του επιταφίου και το οποίο μιλάει με πολύ τρυφερότητα για τον ΞΈΝΟ Χριστό αλλά και τον όποιον ξένο: «Όταν ο ήλιος έκρυψε τις ακτίνες του και σχίστηκε το καταπέτασμα του ναού, ήρθε ο Ιωσήφ προς τον Πιλάτο και τον θερμοπαρακαλεί λέγοντας: δός μου τούτον τον ξένον, που από βρέφος σαν ξένος που ήταν ζούσε ξένος στον κόσμο. Δός μου τούτον τον ξένον που οι ομοεθνείς του από μίσος τον θανατώνουν σαν ξένον.

Δός μου τούτον τον ξένον που βλέποντας τον παράδοξο θάνατό του παραξενεύομαι. Δός μου τούτον τον ξένον που από φθόνο οι εβραίοι τον αποξένωσαν απ’ τον κόσμο. Δός μου τούτον τον ξένον για να τον κρύψω στον τάφο, αφού σαν ξένος που είναι δεν έχει πού να γείρει την κεφαλή του. Δός μου τούτον τον ξένον, που όταν τον είδε η μάνα του φώναζε : υιέ και θεέ μου! Κι αν πληγώνομαι από τον πόνο και τα σπλάχνα μου και η καρδιά ξεσκίζονται βλέποντάς σε νεκρό, έχω όμως ελπίδα στην ανάστασή σου και σε δοξάζω…»

Κι εδώ δηλαδή ο ποιητής δεν μπορεί να παραβλέψει τον σπαραγμό της μάνας για τον άδικο χαμό του παιδιού της. Μετά την περιφορά, έχουμε τη χαρά οι πρωτοψάλτες να ψάλουν τον υπέροχο αυτό ύμνο και να απολαύσουν όσοι πρόσεξαν τη ποιητική του πλοκή.

Αυτό λοιπόν το υμνογράφημα, είναι ένα κείμενο αρκετά δυνατό, ως ποίηση, με πολλά και εκκωφαντικά μηνύματα για την εποχή μας, που «λογίζεται κακά» για τον ξένο, αλλά και για τον αδελφό, που βάζει το εγώ πάνω απ΄όλα και το ατομικό συμφέρον και την «άποψη», τα λογαριάζει ως ανδρεία και αρετή. Βέβαια πρέπει να τονίσουμε, ότι άλλες οι εποχές του Ακροπολίτη κι άλλη η δική μας.

Τότε οι άρχοντες και οι Πρωθυπουργοί , δίδασκαν φιλοσοφία και έγραφαν ύμνους και ποίηση, τότε οι βουλευτές ,λέγοντας ευσχήμονες, δηλαδή ευγενείς άρχοντες. Σήμερα  οι λέξεις αυτές φέρνουν ίσως άλλες σκέψεις, και η λέξη ξένος, δημιουργεί συνειρμούς και συμπεριφορές που δεν τιμούν το ανθρώπινο είδος.

Παρόλα αυτά ο Χριστός σταυρώθηκε για όλους, όσους Τον τιμούν και Τον αγαπούν, όσους Τον αρνούνται και όσους Τον πολεμούν, αλλά και για όσους δεν Τον δέχονται ως σωτήρα. Η χαρά της ανάστασης μοιράζεται σε όλους και όσοι επιθυμούν μετέχουν, με παντοίους τρόπους της αναστάσιμης χαράς Του. 

Τα πάθη του Χριστού τελειώνουν για να φανεί η χαρά ,με τη σειρά που τα τοποθετεί ένα άλλος ποιητής ο Γ.Θέμελης « η άνοιξη ,το πέλαγος,ο επιτάφιος,το πρώτο χελιδόνι, η πρώτη Ανάσταση».! «Δια του σταυρού χαρά  εν όλω τω κόσμω», την ευχόμαστε σε όλους μέσα από την καρδιά μας. Καλή Ανάσταση σε όλους μας και στη Πατρίδα. Χρόνια πολλά !!!!

 

 Γράφει ο κ. Τρύφων Τσομπάνης Αναπληρωτής Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ

+

 

 

 

Κάντε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube αν θέλετε να βλέπετε πρώτοι τα νέα μας βίντεο Στηρίξτε το διαδικτυακό κανάλι μας του Εκκλησιαστικού Ορθόδοξου Ιστότοπου theodromion.gr με την ΔΩΡΕΑΝ εγγραφή σας στον παρακάτω

Κάνε εγγραφή εδώ ==>

Εγγραφείτε στο κανάλι μας

για να ενημερώνεστε για τα Βίντεο μας

Πατήστε ΕΓΓΡΑΦΗ και μετά 🔔 το καμπανάκι και επιλέξετε το ΟΛΕΣ όσοι δεν το έχετε πατήσει για να σας έρχονται ειδοποιήσεις.
Στο διαδικτυακό κανάλι μας του Εκκλησιαστικού Ορθόδοξου Ιστότοπου theodromion.gr Θα βρείτε Οδοιπορικά , Πνευματικές Ψυχωφελιμες Ομιλίες , και ζωντανές Αναμεταδόσεις

 

 

 



Γράψτε μας το σχόλιο σας εδώ

Βαθμολόγησε την Ανάρτηση μας

Πόσο χρήσιμη ήταν αυτή η ανάρτηση ;

Αναγνώστες που Βαθμολόγησαν * 0 * / Επιλέξατε την Βαθμολογία * 0 * αστέρι. *Συντακτική Ομάδα theodromion.gr : Ευχαριστούμε που μας στηρίζεται

Δεν υπάρχουν ψηφοφορίες μέχρι τώρα! Γίνετε ο πρώτος που θα αξιολογήσει αυτήν την ανάρτηση

Αν το βρήκες ενδιαφέρον Κοινοποίησε το

Η κοινοποίηση που θα κάνετε μας βοηθάτε να συνεχίσουμε την προσπάθεια μας

Ακολούθησε μας στα social media

Like
Κοινοποίησε την Ανάρτηση μας αν σας φάνηκε ενδιαφέρον
Δές και αυτό
Μεγάλη Πέμπτη 16 Απριλίου 2020 Παρακολουθηστε σε ζωντανή αναμετάδοση το…
x
error: Ευχαριστούμε
Αρέσει σε %d bloggers: